Klony japońskie i palmowe wnoszą do ogrodu powiew orientalnej egzotyki i koronkowe liście oraz wspaniałe barwy, zwłaszcza jesienią Klony japońskie i palmowe wnoszą do ogrodu powiew orientalnej egzotyki i koronkowe liście oraz wspaniałe barwy, zwłaszcza jesienią.

Dają efekt przez cały okres wegetacji, nawet gdy spadną liście. Niektóre mają oryginalny, parasolowaty lub powyginany pokrój, dzięki czemu przyciągają uwagę każdego, kto na nie spojrzy.

Drzewa zaliczają się do dwóch głównych gatunków: Acer japonicum (klon japoński) i Acer palmatum (klon palmowy), z bardzo licznymi odmianami. W pierwszym przypadku jest ich około trzystu, a w drugim około tysiąca.

Klony japońskie - Acer japonicum pochodzą z Japonii (wyspy Honsiu, Hokkaido, Kiusiu), a także z południowej Korei i zyskały popularność w ogrodach na całym świecie. Są to małe, liściaste, smukłe drzewa, osiągające 5-10 m wysokości, o gładkiej korze na młodych drzewach, z czasem szorstkiej i łuszczącej się.

Acer palmatum  'Atropurpureum'  - liście w słońcu Liście albo są czerwone od wiosny albo jesienią zmieniają kolor z zielonego na jasnopomarańczowy lub ciemnoczerwony. Istnieją także odmiany o liściach fioletowych i biało obrzeżonych. Kwiaty i owoce są mało znaczące jako ozdoba, ale u niektórych odmian również dość atrakcyjne.

Najbardziej znane odmiany to A. japonicum 'Vitifolium', 'Aconitifolium' oraz 'Green Cascade'. Blisko spokrewnionym gatunkiem jest Acer shirasawanum i Acer sieboldianum. Klony japońskie są uprawiane znacznie rzadziej niż klony palmowe. Często występują w formie niskiego, wielopniowego drzewa.

Klony palmowe - Acer palmatum mają bardziej złożone liście i osiągają mniejszą wysokość (3-5 m). Są krzewami lub małymi drzewami o gładkiej, szarej lub szarobrązowej korze, niektóre mają czerwone pędy, które są piękne, szczególnie zimą i wczesną wiosną.

Acer palmatum 'Chitoseyama' - liście Na świecie uprawia się je od 1800 roku, a w Anglii od 1820 roku.

Klony japońskie i palmowe można klasyfikować na różne sposoby i przyjąć różne kryteria podziału. Głównym kryterium jest kolor i kształt liści.

Najpiękniejsze są te gatunki i odmiany, które mają czerwone (Acer palmatum 'Bloogdgold') lub żółte (Acer shirasawanum 'Aureum') liście już od wiosny. Inne znane są za ich ciekawy, rozczłonowany, palczasty kształt (te zawierają w swojej nazwie słowo "dissectum").

Uprawa klonów japońskich i palmowych

Setki niezliczonych odmian klonów dają nam wiele możliwości kompozycyjnych w ogrodach wśród traw, azalii, paproci, różaneczników Klony lubią, a nawet wymagają żyznej, stale wilgotnej lecz przepuszczalnej gleby o odczynie lekko kwaśnym. Mile widziana jest duża wilgotność powietrza (okolice oczka wodnego). W podłożu zbitym, ciężkim i gliniastym łatwiej przemarzają, a nawet zamierają. Równie ważne jest osłonięte od mroźnych, wysuszających wiatrów stanowisko. Idealnym miejscem jest ogród zagłębiony, osłonięty roślinnością lub zabudowaniami ze wszystkich stron, położony niżej niż pozostały teren.

Miejsce może być zarówno słoneczne (liście się lepiej wybarwiają), lub półcieniste (bordowe liście mogą zielenieć). Odmiany żółtolistne powinny być uprawiane w półcieniu, ponieważ liście łatwo ulegają w pełnym słońcu poparzeniu.

Klonów w zasadzie nie przycinamy, chyba, że są prowadzone w sposób artystyczny lub w formie bonsai. Także w ogrodach, gdzie gromadzone są ich kolekcje, z powodu dużego zagęszczenia okazów cięcie jest nawet wskazane. Widziałam takie ogrody w Anglii, gdzie każdy egzemplarz był cięty. Dopuszczamy także cięcie w końcu lata - na początku jesieni w przypadku nadmiernego rozrastania się lub celem usunięcia martwych gałęzi. Zimą, do lutego (nie później) możemy usunąć ze środka nadmierne, zagęszczone lub stare przyrosty.

Acer shirasawanum 'Aureum' ma jaskrawo ubarwione liście o pięknym kształcie Klony nie lubią nadmiernego nawożenia, wystarczy dobre przygotowanie i zaprawienie podłoża na początku, ewentualnie nawożenie raz w roku na początku sezonu nawozem wieloskładnikowym.

Sporo odmian jest wrażliwych na mróz. Należy unikać zakupu roślin sprowadzanych z krajów o łagodniejszym klimacie, ponieważ są bardziej wrażliwe. Można je zabezpieczać kopczykami z kory usypanymi na bryłę korzeniową (wiosną szybko je usuwamy ze względu na zagrożenie zgnilizną podstawy pędu) i włókniną, a także matami słomianymi, którymi okręcamy koronę drzewa.

Rozmnażanie klonów w warunkach amatorskich jest bardzo trudne, najlepiej zaopatrywać się w okazy w specjalistycznych szkółkach. Możliwy jest wysiew nasion, ale to zbyt skomplikowane dla początkujących ogrodników. Niemożliwe jest rozmnażanie przez sadzonki. Czasem w ogrodzie pod klonami zdarzają się małe siewki, które powinniśmy wykopać i posadzić w nowym miejscu.

Acer palmatum 'Geisha' Choroby i szkodniki

Osłabione lub młode rośliny mogą być atakowane przez szkodniki. Najczęściej są to mszyce i przędziorki. Opryskujemy je Confidorem lub Decisem.

Najczęstsze choroby to zgorzel pędów oraz zgnilizna podstawy pnia spowodowana zbyt grubą warstwą ściółki wokół nasady pnia, zbyt głębokim posadzeniem lub zbyt dużą wilgotnością podłoża. Pomaga cięcie sanitarne usuwające porażone pędy oraz oprysk Topsinem lub Sportakiem Alpha.

Na liściach może pojawić się także mączniak, który także zwalczamy Topsinem.

Częstą przypadłością jest obsychanie końcówek liści, spowodowanych brakiem potasu w glebie.

Zastosowanie

Kolekcja różnobarwnych klonów w prywatnym ogrodzie. Na pierwszym planie po prawej żółty perukowiec Setki niezliczonych odmian klonów dają nam wiele możliwości kompozycyjnych w ogrodach zwłaszcza w stylu japońskim, gdzie są wręcz koniecznością, także w ogrodach skalnych (najmniejsze odmiany) i w zwykłych ogrodach, wśród traw, azalii, różaneczników, paproci i host.

Odmiany zwisające chętnie zobaczyłabym nad brzegami strumieni lub innych cieków wodnych, gdzie doskonale współgrają z roślinami bagiennymi typu irysy japońskie, syberyjskie lub turzyce.

Można je sadzić na brzegu rabaty czy ścieżek, bo ich korzenie nie są ekspansywne i nie powodują żadnych uszkodzeń. Śliczne efekty osiągniemy sadząc je zarówno w wykwintnych, jak i prostych w formie pojemnikach. Formy bonsai sadzimy w pojemnikach odpowiednich dla tej sztuki, czyli w płaskich misach.

Odmiany z kolorowymi pniami, takie jak Acer palmatum 'Senkaki' lub okazy wielopniowe z plątaniną gałęzi, można wykorzystać do ciekawych efektów świetlnych nocą.

Najładniejsze klony czerwone

Ich liście już wczesną wiosną, kiedy są młode, mają kolor intensywnie czerwony lub bordowy. Latem stają się bardziej zielonkawe, aby jesienią znów przybrać na intensywności. Wtedy wydaje się, że płoną, bo kolor jest intensywnie czerwony, jaśniejszy niż latem. Dzięki temu dają spektakularny efekt i zachwycają z daleka.

Jednym z najbardziej popularnych i zjawiskowych klonów jest Acer palmatum 'Bloodgood', który lubi słońce, ale może też rosnąć w półcieniu. Liście latem stają się czerwono-fioletowe, a przed spadkiem przybierają barwę szkarłatną. Kiedy leżą pod drzewem wydaje się z daleka, jakby tam rozlała się puszka z farbą.

Acer palmatum (odmiana nieznana, przypuszczalnie Sango-Kaku) oprócz atrakcyjnych liści ma czerwone gałązki Inny znany klon to Acer palmatum var. dissectum 'Crimson Queen', który swoim płaczącym pokrojem i cudownym kolorem uświetni każdy ogród lub otoczenie stawu przydomowego, czy tarasu. Ma ciemnoczerwone listki, bardzo ładnie i ciekawie powycinane, delikatne, ale jednocześnie zwarte i mocne.

Do wyjątkowych zalicza się też odmiana 'Red Dragon'. Jeszcze bardziej kompaktowy jest Acer palmatum 'Red Filigree Lace' z grupy "Dissectum". Jego liście są bardzo podzielone, filigranowe. Drzewko ma bardzo niski pokrój i ze względu na swój delikatny wygląd, wymaga nieco cienia.

Zadziwiające jest to, że nawet w cieniu utrzymuje swój czerwony kolor. Odcień określam jako szkarłatny z domieszką fioletu wiosną i domieszką szkarłatu jesienią. Odmiana 'Red Filigran Lace' jest bardzo wytrzymała i mrozoodporna, warto ją posadzić i czuć się szczęśliwym z jej posiadania.

Klony w żwirze przed wejściem do ogrodu japońskiegoNajładniejsze klony zielone, przebarwiające się jesienią

Bardzo podobny do 'Red Filigran Lace' ale zielony, jest Acer palmatum var. dissectum 'Filigree Lace', który ma koronkowe, zielone liście latem i pomarańczowo-żółte jesienią. Dodatkowym atutem tego drzewka jest parasolowaty pokrój i niewielka wysokość (3 - 4 m). Należy go chronić przed ostrym, popołudniowym słońcem.

W Polsce najlepiej rosną Acer palmatum 'Atropurureum', 'Dissectum Atropurpureum'. Największym ich wrogiem jest gorący wiatr i palące słońce.

Fot. Danuta Młoźniak - Gardenarium

Słowa kluczowe: rośliny, drzewa, jesień w ogrodzie
14 komentarzy:
Urszulla 12:03, 17 paź 2012

Danusiu, dziękuję za wspaniały artykuł o klonach i wiele cudownych inspiracji. Znalazłam coś dla siebie! Ale czy klon palmowy w moich warunkach gliniastych będzie rosnął to życie kiedyś pokaże. Ważne że następną cegiełkę do swojego projektu odnalazłam. Dziękuję bardzo.

Danuta Młoźniak 12:07, 17 paź 2012

Urszullo, musisz dobrze przekopać teren wokół drzewka, poprawić przepuszczalność i żyzność, a kto wie czy jakiegoś drenażu nie zrobić albo posadzić na podwyższonym terenie. Nie lubi stać w wodzie.

11stokrotka 19:28, 17 paź 2012

Dziękuję za piękny artykuł o klonach. Nie planowałam jeszcze posadzenia żadnego z tych klonów w swoim ogrodzie, bo obawiałam się, że jeszcze nie ma dla nich warunków- inna rośliny są jeszcze za małe, aby stworzyć osłony przed zimnem. Ale piszesz Danusiu, że niektóre są dość odporne i mało wrażliwe. Zatem już planuję na wiosnę zakupić co najmniej dwa z nich - płaczący nad staw i drugi jako towarzystwo sosen i różaneczników (zainspirowało mnie zdjęcie z artykułu). Pozdrawiam.

Irena Miłek 17:31, 21 paź 2012

A ja powiem, że przez tę jesień, mam w plecy 3 ciekawe artykuły, koniecznie poczytam :)

Richie 23:19, 23 paź 2012

Bardzo pouczające informacje zostały zawarte w tym artykule. Jako posiadacz od kilku lat 7 klonów palmowych i japońskich potwierdzam słuszne spostrzeżenia a najważniejsze to: przepuszczalne i lekko wilgotne podłoże, okrywanie młodych egzemplarzy na zimę jak również przycinanie już w styczniu bo pózniej " płaczą". Sam doświadczałem porażek, bo kilka sztuk mi wypadło i to po kilku latach ze względu na ciężkie, gliniaste i nieprzepuszczalne podłoże. Dopiero drenaż i nowa ziemia poprawiły warunki, a klony swoim urokiem wynagradzają włożony trud.

graja 12:41, 04 mar 2014

Bardzo proszę o poradę - na moim klonie od czasu zakupu jest nalot na gałazkach i nie wiem jak go usunąć ? Można klona opryskać jakimś środkiem przeciw grzybiczym ?

Danuta Młoźniak 07:57, 05 mar 2014

To nie musi być nic groźnego, może nalot woskowy? To wtedy będzie normalne. Przydałoby się zdjęcie klona w wątku o klonach (dział drzewa liściaste) na forum Ogrodowiska. Łatwiej zdiagnozować problem.

Karmina 16:18, 31 mar 2014

Mam zamiar kupić drzewo szczepione na pniu Acer palmatum 'Dissectum Garnet'. W artykule najpierw napisano "Sporo odmian, zwłaszcza 'Dissectum Garnet' jest wrażliwych na mróz." Zapaliła mi się czerwona lampka, bo drzewo, które mam na oku jest 15 letnie, duże i drogie, może jednak nie ryzykować. A na koniec artykułu niespodzianka, bo 'Dissectum Garnet' jest uznany za jeden z najlepiej rosnacych w Polsce i zadziwiająco odporny. Proszę o dodatkowe informacje, jeśli koś z Państwa ma w ogrodzie 'Dissectum Garnet' i informację o tym, jak zimuje w PL.

Danuta Młoźniak 16:35, 31 mar 2014

Chyba coś pomieszałam, myślałam co innego, a napisałam co innego. Postaram się przeredagować artykuł. Generalnie wszystkie klony palmowe to jednak chimeryczne drzewa w polskim klimacie i u mnie w tym roku 'Dissectum Garnet' zmarzł, więc usunę zdanie o klonach wyjątkowo odpornych.

Karmina 16:40, 31 mar 2014

Ale ekspresowa odpowiedź :) Dziękuję. Szkoda, że Garnet przemarzł, mam więc sporo do myślenia przed podjęciem decyzji.

Danuta Młoźniak 16:42, 31 mar 2014

Odradzam tak drogie drzewo, sporo kosztuje a zagrożenie chorobami grzybowymi jest spore no i przemarzanie.

A_gawa 15:17, 04 kwi 2014

Klony fascynują niejednego z nas. Czy istnieje jakaś realna szansa, że utrzyma mi się na północnej stronie domu?

Danuta Młoźniak 08:28, 06 kwi 2014

Na bardzo północną i ciemną? Nie jestem przekonana na 100%, ale raczej odmiany o pierzastych listkach i zielone, niż bordowe.

A_gawa 20:18, 01 maj 2014

Dodaję do ulubionych.