Clematis 'Rebecca' Powojniki (Clematis) znamy głównie jako ozdobne pnącza do naszych ogrodów. Kochamy je za wielkie, przepiękne kwiatostany (powojniki wielkokwiatowe), albo "chmurę" kwiatów (powojniki botaniczne). Jednak to nie tylko one istnieją w ofercie szkółek. Dość pokaźną grupę stanowią powojniki bylinowe o dość długich i mocnych łodygach, które mogą mieć równie szerokie zastosowanie. Są jednak najmniej znane.

O powojnikach napisano wiele książek i opracowań. Przypomnę jedynie w skrócie najważniejsze informacje o poszczególnych grupach. Warto zapewnić powojnikom, to co lubią, ponieważ ich dobry wzrost i obfite kwitnienie może wyjątkowo przyozdobić nasze otoczenie.

Powojniki wielkokwiatowe istnieją w tysiącach odmian Charakteryzują się największymi kwiatami. Każdy znajdzie ulubiony kształt lub kolor. W ich hodowlę wielki wkład wnieśli polscy hodowcy: Władysław Noll i Stefan Franczak, a aktualnie Szczepan Marczyński, którego okazy zdobywają zaszczytne światowe nagrody.

Clematis florida 'Sieboldii'
Clematis 'Nelly Moser' Clematis 'The Vagabond'

Powojniki botaniczne są mało znane i niezbyt chętnie stosowane, ponieważ każdy woli bardziej spektakularny efekt, jednak wśród powojników botanicznych są także prawdziwe gwiazdy. Mają co prawda mniejsze kwiaty, ale występują w tak wielkiej ilości, że ich wygląd oszałamia. To po prostu kwiat na kwiatku. Mają też o wiele większy wachlarz zastosowań, od pergoli, kratek i płotów, po skarpy, ogrody skalne i jako rośliny okrywowe, do donic na balkony i tarasy. To prawdziwi rekordziści wśród wszystkich pnączy.

Szczegółowe wykazy i podział powojników botanicznych znajdziemy w profesjonalnych wydawnictwach im poświęconych. Mnie najbardziej zależy na pokazaniu ich wyjątkowej urody i zjawiskowości. Najbardziej polecane z powojników botanicznych to Clematis alpina, Clematis macropetala, Clematis chiisanensis, Clematis faurieri, Clematis 'Jacqueline du Pré', Clematis koreana, Clematis ochotensis, Clematis sibirica, Clematis flammula, Clematis turcestanica, Clematis crispa, Clematis tangutica, Clematis terniflora, Clematis florida, Clematis viticella, Clematis montana, które zakwitają nawet miesiąc wcześniej niż wielkokwiatowe.

Clematis montana 'Broughton Star'

Nie wymagają cięcia. Jedynie, gdy stworzą zagrażającą innym roślinom gęste skupisko, należy je po kwitnieniu przyciąć. Są też mniej wymagające co do warunków glebowych i niektóre bardziej mrozoodporne. Nie wszystkie, ponieważ np. Clematis montana var. rubens w Polsce może wymarzać i należy go sadzić wyłącznie w cieplejszych rejonach.

Clematis 'Duchess of Alban' z grupy Texensis Powojnik obficie kwitnący na murze
Clematis pitcheri Clematis integrifolia

Powojniki bylinowe

Zaliczamy do nich Clematis x aromatica (powojnik wonny) Clematis mandschurica (powojnik mandżurski), Clemaris recta (powojnik prosty), Clematis heracleifolia (powojnik barszczolistny), Clematis integrifolia (powojnik całolistny), Clematis vitalba (powojnik pnący). Posiadają sztywne, wzniesione pędy, które mogą się nieco wykładać.

Clematis heracleifolia 'Cassandra' Clematis aromatica

Wybór powojników do ogrodu

Zanim kupimy powojniki, musimy ocenić czy mamy dla nich podpory, mury, pergole, ponieważ bez tego nie będą właściwie rosły, a pokładały się na ziemi. Dla powojników botanicznych trzeba przeznaczyć o wiele bardziej stabilne podpory, ponieważ ich ciężar po latach może być znaczny. Jeśli mamy stare drzewa np. jabłonie - po nich również mogą się piąć. Tutaj polecam powojniki botaniczne, o mniejszych kwiatach.

Róże pnące także są dobrą podporą, poza tym wszelkie obeliski i kraty. W tym przypadku polecam powojniki wielkokwiatowe. Na rabaty bylinowe polecam wpleść powojniki bylinowe.


Wymagania glebowe i klimatyczne

Powojniki lubią rosnąć w glebie o pH 6-7. Powinna być żyzna, z dużą zawartością próchnicy, umiarkowanie wilgotna. Nie lubią stagnującej wody w korzeniach. Powojniki wielkokwiatowe są mrozoodporne, jednak należy unikać miejsc narażonych na mroźny wiatr. Powojniki bylinowe i botaniczne mają mniejsze wymagania glebowe, jednak z kolei mogą bardziej wymarzać (niektóre). Należy to zawsze sprawdzić przed zakupem.

Słynne już powiedzenie o powojnikach; "nogi w cieniu, głowa w słońcu" jest na tyle znane, że chyba każdy ogrodnik o nim pamięta. Wszystkie powojniki wielkokwiatowe o jaskrawych kwiatach kochają słońce i tylko tam będą obficie kwitły. W półcieniu a nawet w cieniu wytrzymają powojniki o bladych kwiatach np. 'Błękitny Anioł', 'Comtesse de Bouchaud'. Niektóre lubią półcień, np. 'Hagley Hybrid', 'Moonlight', 'Asao', 'Bees Jubilee', 'Nelly Moser', 'Malaya Garnet', 'Souvenir du Capitaine Thuilleaux'. W moim ogrodzie znakomicie się sprawdził 'Generał Sikorski'.

Dobre stanowisko dla powojników wśród róż Powojniki na Chelsea Flower Show

Jak sadzić powojniki?

Wybieramy okazy z dobrze wykształconą bryłą korzeniową i nie połamanymi pędami. U nasady powinny być zdrewniałe. Należy to sprawdzać, bo pędy są kruche i łatwo ulegają uszkodzeniu podczas transportu ze szkółki do centrum ogrodniczego.

Przed sadzeniem korzenie zanurzamy wraz z doniczką w wodzie na około 5 minut. W tym czasie kopiemy dołek trzykrotnie większy od bryły korzeniowej, Powinien być głęboki na pół metra.

Na dno dajemy dobrze rozłożony obornik bydlęcy lub kompost.Następnie na to nasypujemy mieszankę naszej ziemi ogrodowej z kompostem i torfem. Następnie układamy bryłę korzeniową w dołku i zasypujemy tę samą mieszanką. Korzenie powinny znajdować się głębiej o 10 cm niż rosły w doniczce w przypadku powojników wielkokwiatowych, a także botanicznych z grupy Viticella i Texensis. Pozwoli to ukorzenić się pędom i dodatkowo wzmocnić rośliny. Powojniki botaniczne z grupy Atragene i Tangutica sadzimy tak samo, jak rosły lub nieznacznie głębiej.

Clematis 'Summer Love'

Delikatnie uciskamy, obok kładziemy kamień lub sadzimy niską roślinę towarzyszącą, aby cieniowała korzenie. Podlewamy obficie (wiadro wody). Nie dajemy żadnych nawozów sztucznych podczas sadzenia. Natomiast pożądane jest ściółkowanie. W czasie najbliższych dwóch miesięcy, zwłaszcza w okresie suchej, gorącej pogody, systematycznie podlewamy. Bryła nie powinna być sucha.

W glebie gliniastej dołek powinien być głębszy o drenaż, jaki musimy nasypać na dno. Mogą to być kamyczki, gruz ceglany lub keramzyt.

Na zimę obsypujemy bryłę korzeniową grubą warstwą kory lub suchych liści. Młode rośliny dodatkowo możemy zabezpieczyć słomianą matą. W następnych latach mata nie będzie już konieczna.

Powojnik z lawendą

Cięcie powojników

Bardzo przydatne jest pozostawianie barwnych etykiet przy każdym powojniku, ponieważ znajdują się tam potrzebne informacje, z jakiej grupy pochodzi powojnik oraz kiedy i jak należy go ciąć. W pierwszym roku po posadzeniu przycinamy powojniki około 30-40 cm nad ziemią celem rozgałęzienia się. Poza tym tniemy uschnięte liście i przemarznięte pędy. W następnych latach cięcie zależy od terminu kwitnienia i odmiany.

Stosuję uproszczoną zasadę: brak cięcia, słabe cięcie, silne cięcie.

  • Brak cięcia - grupa Atragene i Montana. Jeśli się rozrosły nadmiernie - ograniczanie po kwitnieniu.

  • Słabe cięcie - większość powojników wielkokwiatowych wcześnie kwitnących, posiadających kwiaty na zeszłorocznych pędach w maju lub na początku czerwca, a potem powtarzających kwitnienie. Pozostawiamy około 100 - 130 cm. Słabsze rośliny tniemy silniej.

  • Silne cięcie - około 20-50 cm nad ziemią, podlegają mu powojniki wielkokwiatowe kwitnące na tegorocznych pędach późno - od końca czerwca do lipca oraz powojniki z grupy Viticella, Tangutica. Powojniki bylinowe ucinamy 10 cm od ziemi.

Choroby i szkodniki pominę, ponieważ jest w internecie wiele opracowań. Odsyłam na stronę Pana Szczepana Marczyńskiego, który jest wybitnym hodowcą i znawcą powojników.



Duety z powojnikami

Najlepszym towarzystwem dla powojników są oczywiście róże, ale nie tylko. Z pnączy polecam aktinidie oraz wiciokrzewy. Pod powojnikami idealnie wyglądają wysokie i niższe byliny np, ostróżki, floksy, żurawki, bergenie, liliowce, szałwie omszone, orliki, łubiny, bodziszki, irysy, czosnki i wiele innych. Porę kwitnienia towarzyszących bylin i krzewów dobieramy do pory kwitnienia powojników. Gama roślin jest przeogromna.

Róża "Chopin' i powojnik

Z iglaków polecam jodły koreańskie oraz żółte żywotniki. Z krzewów liściastych jaśminowce i krzewuszki cudowne.

Już niedługo zacznie się spektakl kwiatów powojników, które w moim ogrodzie także stanowią silną grupę uzupełniającą angielskie róże i bylinową rabatę na ulicy. Pną się po murze porośniętym bujnym bluszczem i bajecznymi różami.

Fot. Danuta Młoźniak - Gardenarium

Słowa kluczowe: pnącza
17 komentarzy:
Krys 11:59, 01 kwi 2016

Wowo Danusia to wiedza w sam raz teraz dla mnie :) zaopatrzyłam sie juz w clematisy i bede sadzic ,pozdrawiam :)

Kindzia 12:09, 01 kwi 2016

Nie wiem jaka była przyczyna, ale moje powojniki dopiero w trzecim roku pokazały zadowalającą ilość kwiatów, przedtem były bardzo skromne. I wolę te później kwitnące, przynajmniej nie łapią uwiądu. Montana...zastanawiam się czy da radę na ogrodzeniowej siatce za różami. Siatka jest niewysoka, 1,5 m...

Jolanta Kuchta 14:18, 01 kwi 2016

Danusiu, bardzo ucieszył mnie Twój artykuł, dosłownie "rzuciłam się" na niego i galerię zdjęć. Powojniki to jedne z moich ulubionych roślin. Znam je od dawna. Pierwszy rósł dawno, dawno temu na balkonie, nie było wtedy takich mieszanek ziemi jak obecnie i męczył się biedak niesamowicie. Odżył dopiero posadzony do ziemi w ogrodzie i odwdzięczył się bujnym kwitnieniem. Była to odmiana Nelly Moser. Obecnie wolę bardziej stonowane kwiaty, uwielbiam te o małych licznych jednokolorowych kwiatach. Zgromadziłam ich trochę, ale czekam na rozrośnięcie się w nowym miejscu. Kilku muszę poprawić podłoże, bo wsadziłam w to co miałam czyli w byle co.

Anna Kowalska 21:07, 03 kwi 2016

Czy kwiaty powojników mocno przyciągają owady? Marzy mi się na barierce tarasu, ale obawiam się pszczół i trzmieli. Czy to zatem dobry pomysł? Myślałam o odmianie Polish Spirit... Chyba, że któreś z odmian są mniej miododajne i przez to mniej atrakcyjne dla owadów...

Danuta Młoźniak 21:19, 03 kwi 2016

Owady szczególnie przyciągają powojniki pachnące, są to powojniki o dużej masie drobnych kwiatów, np. z grupy Vitalba Clematis 'Paul Farges' Summer Snow. Z tego co wiem, odmiana Polish Spirit' nie przyciąga owadów.

Anna Kowalska 21:46, 03 kwi 2016

Bardzo dziękuję :)!

sylwia_slomczewska 11:00, 05 kwi 2016

Dzięki bo właśnie jestem na etapie ich dokupywania

matibo06 12:55, 05 kwi 2016

Jak mam dodać zdjęcie na stronę?

Danuta Młoźniak 13:03, 05 kwi 2016

W artykule nie da się dodawać zdjęć, mogę dodawać jedynie jako autor artykułu, bowiem są tutaj wyłącznie moje zdjęcia. Za to własne zdjęcia można dodawać na forum, w dziale

http://www.ogrodowisko.pl/watek/80-powojnik-clematis

matibo06 13:07, 05 kwi 2016

Jak mam dodać zdjęcie naprzykład jak chce dodać obrazek ale nie na stronę ale w wiadomościch lub zdjęcie jak to robią inni.

Danuta Młoźniak 13:30, 05 kwi 2016

To nie tutaj miejsce na takie podpowiedzi, na forum trzeba wejść, to jest artykuł o powojnikach. Napisz na forum w wątku "Sprawy techniczne".

Dorotka 08:28, 07 kwi 2016

A do jakiej grupy należy powojnik Maria Sk£odowska?

Danuta Młoźniak 11:59, 07 kwi 2016

Ten Clematis należy do grupy powojników wielkokwiatowych wcześnie kwitnących - w VI-VII. Cięcie słabe, bo kwitnie na zeszłorocznych pędach.

Benia 18:01, 12 kwi 2016

Witam, Pani Danusiu jaki powojnik poleca Pani do towarzystwa róży pnącej Uetersen posadzonej na trejażu pod południowa stronę?

Mam ich sześć posadzonych w około 90 cm odstępie od siebie, chciałam posadzić miedzy nimi powojniki wielkokwiatowe w kolorze fioletu lub błękitu ale nie wiem czy wybrać wszystkie takie same czy postawić na jeden gatunek i najważniejsze jaką odmianę wybrać? Będę wdzięczna za jakieś wskazówki Pozdrawiam serdecznie

Danuta Młoźniak 18:35, 12 kwi 2016

Polecam odmianę 'Mazowsze' dla tej róży.

Jagoda Krahel 23:36, 19 lip 2016

Mam duży balkon13m2 .Chciałabym posadzić róże pnące.Moje pytanie : ile krzaków powinnam posadzić na 2metrach bliżej barierki,i jakie odmiany.A potem gdzie najlepiej kupić te piękne kwiaty? pozdrawiam serdecznie Jagoda Krahel

Danuta Młoźniak 07:23, 20 lip 2016

Czy balkon jest na parterze? Czasem jest blisko gruntu i można posadzić poza balkonem. Jeśli balkon jest na piętrze to ilość róż zależy od wielkości donicy czy pojemnika/skrzyni. Ile? dwie, trzy, ale koniecznie napisz jakie masz donice.