Róża "Crocus Rose" lubi pełne słońce, żyzną glebę i wytrzymuje mrozy do minus 20 stopni Zbliżają się jesienne chłody, bo o zimie nie chcę jeszcze wspominać, lecz nasze róże należy zacząć przygotowywać do zimy już teraz, aby rozkwitły w następnym sezonie wegetacyjnym w pełnej krasie. Wiele z listy róż, które sklasyfikowano jako stare róże ogrodowe, jest bardzo odpornych na niskie temperatury, a innym, jak mieszańcom herbatnim - mrozy mogą wyrządzić znaczne szkody. Zwłaszcza jeśli późną jesienią jeszcze kwitną.

Najlepiej w trakcie kupowania róż, wybierać te odmiany, które są najodporniejsze dla danej strefy klimatycznej, w której mieszkamy. Jednak to nie zawsze jest tak proste jak się wydaje, ponieważ większość nowych róż to zazwyczaj hybrydy i nie zawsze są dokładnie przetestowane na wytrzymałość na mróz. Radźmy się także naszego sprzedawcy róż.

Wszelkie dyskusje o tym, jak pomóc różom przetrwać kaprysy zimy z pewnością zainicjują wiele różnych opinii, aby "nic nie robić". Jednak osobiście uważam, że wiele krzewów róż, nawet bardziej wrażliwych na mróz, może przetrwać w zimnym klimacie, przy odrobinie ochrony zimą.

Pozwolenie różom na kwitnienie i zawiązywanie owoców mobilizuje je same do przejścia w stan spoczynku Taka chłodna szklarenka może się przydać do przechowywania różnych roślin, nie tylko róż w donicach

Jedno jest pewne, każda róża, która ​​ma za sobą długi i zadbany sezon wegetacyjny, będzie w stanie lepiej znieść najgorsze nawet mrozy. Ważne jest utrzymanie rutynowej profilaktyki chorób i szkodników, a także usuwanie porażonych pędów w czasie sezonu kwitnienia. Jeżeli natomiast cierpiała na brak wody i składników odżywczych lub została zniszczona przez choroby w okresie lata i jesieni, będzie w dużo gorszej sytuacji, kiedy nadejdzie zima.

Róża "Gertrude Jekyll" ma piękne, podwójne, różowe kwiaty od lipca do września i szaro-zielone liście.  Kwiaty mają charakterystyczny, staroświecki zapach Róża galijska "Hippolyte" powstała przed 1842 roku, a jej mrozoodporność określa się na - 32 stopnie C

Przygotowanie róż jesienią

Przygotowania róż do zimy zaczynamy od pierwszych przymrozków do czasu zmrożenia gleby. Jednym z warunków dobrego zimowania róż jest pewność, że są one w stanie spoczynku. Aby tego dokonać, należy przerwać nawożenie na tyle wcześniej, ile potrzeba na spowolnienie ich wzrostu. Ten czas nadchodzi około 15 sierpnia.

Około 1 października zaprzestajemy także usuwania przekwitniętych kwiatów, aby nie pobudzać roślin do wypuszczania nowych pędów. Pozwolenie różom na zawiązywanie owoców mobilizuje je same do przejścia w stan spoczynku. Jest to sygnał dla nich o zbliżającej się zimie. U wielu odmian róż, proces ten przejawia się ciemnieniem, a nawet nabieraniem fioletowego koloru łodyg.

Zanim rozpoczniemy okrywanie, usuńmy wszystkie liście, aby nie stwarzać niebezpieczeństwa zimowania na nich zarodników grzybów chorobotwórczych i szkodników Róże zmrożone pierwszymi przmmrozkami, fot. Małgorzata Kubiszewska

Pamiętajmy: róże muszą być przed zimą dobrze podlane.

Istnieje wiele metod, aby zapewnić różom dobre zimowanie, ale cała idea polega na tym, aby temperatura była na stałym poziomie, bez zamarzania i rozmarzania gruntu, co jest najbardziej niebezpieczne. Jednak to głównie zależy od pogody, nie od nas.

Przygotowanie róż do zimy zawsze zależy od temperatury. Ale w jaki sposób niskie temperatury wpływają na róże? Zrozumienie tego zagadnienia pozwoli nam wybrać właściwy sposób zabezpieczenia. Główna zasada brzmi: im mrożniejsze zimy, tym większej ochrony róże potrzebują. Kolejną zasadą jest nie zaczynać okrywania zbyt wcześnie ani zbyt późno, ponieważ to zmniejsza odporność róż.

Róże należy zacząć przygotowywać do zimy już teraz, aby rozkwitły w następnym sezonie wegetacyjnym w pełnej krasie Okrywanie róż pnących to wielkie wyzwanie dla ogrodnika, ponieważ te róże osiągają znaczne rozmiary. Raczej niemożliwe jest odpięcie ich z podpór i przyginanie do ziemi

Poczekajmy aż mróz spowoduje zmarznięcie liści. Kilka dni z przymrozkami, a zaczną same spadać. Zanim rozpoczniemy okrywanie, usuńmy je wszystkie, aby nie stwarzać niebezpieczeństwa zimowania na nich zarodników grzybów chorobotwórczych i szkodników. Obrywamy także te, które są na krzewach. Jeśli liście są zdrowe, można je kompostować. Wysokie róże nieco przycinamy, ograniczając ich wysokość, aby było łatwiej związać pędy. Resztę cięcia na właściwej wysokości wykonamy wiosną.

Jeśli mamy problem z chorobami grzybowymi takimi jak np. czarna plamistość, trzeba usunąć liście i najlepiej je spalić lub wyrzucić do śmieci. Dla ochrony przed szkodnikami dobrze jest opryskać krzewy preparatami olejowymi (np. Paroil 95 SC, Promanal 60 EC).

Kopczyki na różach Kopczyk i walec z siatki na suche liście

Sposoby zabezpieczania róż

Istnieje kilka sposobów przygotowania róż do zimy i wybór, która metoda działa najlepiej, nadal budzi żywe dyskusje wśród miłośników tych pięknych krzewów. Na szczęście ochrona róż nie jest trudnym zadaniem. Najlepszą ochroną przed mrozem jest na pewno gruba pokrywa śnieżna. Jednak jeśli jej zabraknie, dobrymi sposobami są:

Kopczykowanie

Jest to najczęstszy sposób ochrony róż zimą. Kopczyki wykonujemy z luźnej, przepuszczalnej gleby zmieszanej z kompostem. Mieszamy obok i usypujemy kopczyk wysokości kilkunastu centymetrów. Nie pobieramy ziemi wokół krzewu, ponieważ może to powodować uszkodzenie korzeni i zmniejszyć szansę na przeżycie. Możemy używać różnych materiałów, najważniejsze aby były suche. Na kopczyk układamy także gałęzie roślin iglastych tzw. stroisz lub suche liście. Mokro i zimno jest bardziej szkodliwe niż zimno i sucho.

Kopczykowanie róż pnących. Na górę zakładamy matę słomianą Róż na łuku nie odpinamy, owijamy włókniną i stroiszem lub matami. Na krzew u nasady sypiemy kopczyk

Wszelkie dodatkowe materiały, takie jak liście, słoma, siano, torf, trociny, sosnowe igły - stosowane na wierzch kopczyka, pomagają ustabilizować temperaturę gleby zimą, jednak mogą być zachętą do zagnieżdżenia się w nich gryzoni. Dlatego jeśli zauważyliśmy ich obecność - tego rodzaju dodatkowa ochrona jest mniej zalecana.

Na wyższe róże można zastosować walec z tkaniny ujęty w drucianą obręcz, wypełniony ziemią. Następnie całość owija się słomą. Zapobiega to rozmyciu wysokiego kopca w czasie mokrej pogody i skuteczną ochronę. Dzikich gatunków róż (np. Rosa rugosa) nie okrywamy.

Na zimowanie róż ma wpływ stanowisko jakie im wybraliśmy podczas sadzenia. Gleby ciężkie i zlewne mogą spowodować znaczne straty, w przeciwieństwie do ciepłych i zdrenowanych, które są najkorzystniejsze.

Wysokie róże związujemy, nakładamy walec lub gałązki iglaste, a na nasadę pędów usypujemy kopczyk Róże na łukach okrywamy matami słomianymi i usypujemy kopczyki

Styropianowe daszki

Innym popularnym sposobem ochrony zimowej dla róż jest stosowanie styropianowych daszków. Jeśli są one używane, muszą być stosowane właściwie. Po pierwsze, nie okrywajmy roślin zbyt wcześnie. Po drugie, daszki muszą być dobrze wentylowane, aby zapobiec gromadzeniu się ciepła wewnątrz podczas słonecznych dni zimowych. Potrzebny do tego jest niewielki otwór w górnej części. Otwory te pomogą w wentylacji i izolacji powietrza wewnątrz daszku przed nagrzewaniem się.

Wskazane jest również usypanie kopczyka wokół korony rośliny przed włożeniem styropianu na wierzch. Dodatkowo dajemy matę słomianą, aby lekki materiał nie pofrunął z wiatrem. Możliwe są także inne obciążniki typu cegły lub kamienie.

Taka chłodna szklarenka może się przydać do przechowywania różnych roślin, nie tylko róż w donicach Każda róża, która ​​ma za sobą długi i zadbany sezon wegetacyjny, będzie w stanie lepiej znieść najgorsze nawet mrozy

Druciany walec

W łagodniejszych rejonach ustawiamy go na krzewie i wypełniamy tylko suchymi liśćmi. Możemy użyć siatki z odzysku lub plastikowej. Ważne aby była dość mocna.

Okrywanie róż pnących

To wielkie wyzwanie dla ogrodnika, ponieważ te róże osiągają znaczne rozmiary. Niemożliwe jest raczej odpięcie ich z podpór, przyginanie do ziemi i usypywanie kopczyka. Jeśli krzewy są młode, może nam się to udać. Ostrożnie przyginamy pędy, aby ich nie złamać. Najbardziej efektywne i możliwe w wypadku tych róż jest natomiast owijanie.

Słoma luzem nie jest najlepsza, ponieważ łatwo może dojść do jej rozwiania po całym ogrodzie. Konieczne jest użycie siatki cieniującej, która temu zapobiegnie Na wierzch kopczyka nasypujemy różnych materiałów, np. liści. Najważniesze aby były suche

Używamy do tego celu słomy luzem lub w postaci maty, którą przywiązujemy do podpory, po której pną się róże. Słoma luzem nie jest najlepsza, ponieważ łatwo może dojść do jej rozwiania po całym ogrodzie. Konieczne jest dodatkowe użycie siatki cieniującej, która temu zapobiegnie. Na korzenie dodatkowo usypujemy kopczyk ze ściółki lub suchych liści.

Należy pamiętać, że zdrowe róże są bardziej odporne i wytrzymałe, aby przetrwać srogie zimy niż róże osłabione przez choroby, suszę, szkodniki lub brak składników odżywczych w czasie sezonu. Odporność róż na mróz wspomaga zastosowanie granulowanego siarczanu potasu (2/3 szklanki na krzew). Nawóz rozsypujemy wokół bryły korzeniowej i lekko mieszamy z glebą. Podlewając, jednocześnie rozpuszczamy.

Jednym ze sposobów okrywania róż piennych  jest wykopanie odpowiednio długiego i głebokiego rowu, ułożenie róży poziomo w rowie, a następnie przysypanie całości ziemią Ochrona róż piennych, jednak najlepiej byłoby przygiąć je do ziemi i usypać kopczyk na koronę krzewu

Okrywanie róż piennych

Moje długoletnie doświadczenia w zimowaniu róż piennych utwierdziły mnie w przekonaniu, że wszelkie maty słomiane, papier i włóknina nie są dobrym materiałem do ochrony róż piennych. Stosowanie tych sposobów nieuchronnie powoduje przemarzanie. Najlepszym sposobem jest posadzenie róż pochyło, odgięcie i przywiązanie do palika, a kiedy nadejdzie jesień, przyginamy je bez problemu do ziemi i umieszczamy koronę róży we wcześniej wykopanym dołku, przysypując ziemią.

Inny sposób, tzw. "cukierek" polega na owiązaniu korony pod spodem mocną tkaniną, nasypaniu w nią ziemi i zawiązaniu u góry. Całość jest dość ciężka, więc konieczne wydaje się umieszczenie co najmniej dwóch palików i przywiązanie całości. Dodatkowo owijamy wszystko słomianą matą.

Róża "Miss Alice" ma piękny zapach, średni wzrost i powtarza kwitnienie Róże w doniczkach grupujemy w jednym miejscu i najlepiej je zadołować. Jeśli nie mamy takiej możliwości, sypiemy kopczyki z ziemi i układamy stroisz

Zimowanie róż w donicach

Rośliny w donicach jesienią dokładnie oczyszczamy, wyrywamy chwasty z podłoża, obrywamy liście pozostałe po przymrozkach i najlepiej jest przenieść donice do chłodnego pomieszczenia z temperaturą do 10 stopni. Możemy pozwolić pozostałym kwiatom jeszcze zakwitnąć i nie obcinamy ich, niech róża przejdzie w stan spoczynku.

Zimowanie róż piennych uprawianych w donicach

Jednym ze sposobów jest wykopanie odpowiednio długiego i głębokiego rowu (jeśli mamy miejsce) i ułożenie róży poziomo w rowie, a następnie przysypanie całości ziemią. W kwietniu odkopujemy i wydobywamy różę, ponownie ustawiamy w pionie i podlewamy. Jeśli nie mamy takiej możliwości, postępujmy jak z różami w donicach. Wiem na pewno, że owinięcie róży matą słomianą, papierem lub bąbelkową folią jest zupełnie nieskuteczne i grozi utratą rośliny.

Te róże wraz z doniczkami przenosimy do chłodnego pomieszczenia ale z dodatnią temperaturą Róża "Madame Lauriol de Barny" z 1868 roku  to doskonała róża burbońska o mocnym zapachu Różę pienną powinno się przygiąć i przysypać miejsce szczepienia ziemiąRóże bez liści, przygotowane do okrywania

Wpływ mrozu i główne szkody zimowe

  • wysychanie korzeni spowodowane wypiętrzeniem krzewu
  • uszkodzenie korzeni z powodu ekstremalnego zimna, zamarzania i rozmarzania gleby
  • całkowite lub częściowe wymarznięcie krzewu
  • pęknięcia łodyg w wyniku dużych wahań temperatury w słoneczne dni i chłodne noce
  • szkody spowodowane przez myszy ukrywające się w słomie
  • szkody spowodowane przez inne zwierzęta
  • złamanie spowodowane ciężarem pokrywy śnieżnej, spadającym śniegiem lub lodem z dachu
  • złamania spowodowane odśnieżaniem
  • uszkodzenia spowodowane najeżdżaniem kołami samochodu

Róża 'Russelliana" to odmiana na słabsze gleby i do półcienia,  ale dość wrażliwa na mróz Wiele z róż, które sklasyfikowano jako stare róże ogrodowe, są bardzo odporne na niskie temperatury, a innym, jak mieszańcom herbatnim - mrozy mogą wyrządzić znaczne szkody

Uszkodzeń spowodowanych działaniem mrozu można uniknąć sadząc wyłącznie odmiany odporne. Wydaje się, że krzewy o drobnych kwiatach są bardziej odporne niż wielkokwiatowe. Większość mieszańców herbatnich jest za to mniej odporna niż róże wielkokwiatowe i bukietowe. Dość odporne są róże okrywowe, a dzikich nie trzeba w ogóle okrywać. Niektóre róże pnące i stare odmiany także nie wymagają okrywania i radzą sobie dobrze.

No cóż, musimy eksperymentować we własnym ogrodzie i być gotowymi podejmować ryzyko straty lub powodzenia uprawy różnych nowych odmian. Dobrą wiadomością jest to, że właściwą ochroną możemy im pomóc przetrwać. Nie zapomnijmy usunąć tej ochrony wiosną.

Fot. Danuta Młoźniak - Gardenarium

25 komentarzy:
Sebastian Cholewa 20:26, 14 paź 2011

Dziękuję za świetny artykuł

Nie wiedziałem na pewno, że się nie usuwa kwiatów przed zimą - zawsze to robiłem

ana_art 20:45, 14 paź 2011

Dziękuję bardzo, cieszę się z tego artykułu bo mam róże w donicach i pienne i szukałam informacji na ich zimowanie. Mam nadzieję zatem że zakwitną w przyszłym roku ;)

jambosana 23:08, 14 paź 2011

Kupowałam w tym w roku róże wiosną w Rosa Ćwik i nawet mi przesłali maila, żeby obrywać jesienią przekwitłe kwiatostany, żeby nie osłabiać róży tworzeniem owocu. A tu rada - od 1 października zostawić, niech się krzew naturalnie szykuje do zimy. I da rada wydaje mi się całkiem logiczna. Ja kopczykuję róże od 3 lat tylko korą i nic mi nie wymarzło, a miałam zimę 2009/10 (deszcz na 7 stycznia z mrozem poniżej 10 stopni, brr !! Lód na roślinach trzymał do końca lutego) i ubiegłoroczną mroźną i bezśnieżną. I na razie ok. I nie wiem, czy w tym roku kopczykować ziemią? Szczerze, to kłopot, korę wiosną rozsypywałam i ona uzpełniała korę wywianą jesienią z rabaty. Okrywowe mam niestety słabo mrozoodporne - Sonnenschirm (Rosen Tantau), Sunny rose (Kordes) Bassino (Kordes) i zalecenie hodowcy - okrywać.

Danuta Młoźniak 23:18, 14 paź 2011

Kiedyś także kopczykowałam korą z tych samych powodów. Potem zmieniłam zupełnie podejście do tego i tylko ziemia, bo ona nie jest tak lużna jak kora i lepiej chroni. Moim zdaniem kora jest dopuszczalna. Jeśli róże zimowały - nie ma powodu zmieniać materiału.

Danuta Młoźniak 18:25, 15 paź 2011

Systematyczne obcinanie kwiatostanów róż dotyczy sezonu kwitnienia. Wtedy to właśnie róża nie powinna wysilać się na tworzenie owoców, tylko produkować nowe kwiatostany.

Koniec sezonu i stan spoczynku róży to zupełnie inna sprawa i tu postępujemy inaczej.

Monic 13:27, 19 paź 2011

Jeśli mogę dodać... Odnośnie róż piennych: na pień, czyli "nogę" wkładam piankową rurę izolacyjną, fabrycznie przeciętą z jednej strony. Jest do kupienia w każdym sklepie budowlanym jako izolacja rur wodociągowych i kosztuje grosze. Sprawdza się ten sposób bardzo dobrze. Na koronie można wykonać "cukierek", o którym wspomniała Danusia, ale koniecznie z wsypaną ziemią, bądź wsypaniem suchych lisci lub suchej trawy. Podobnie osłaniam drzewka owocowe przed zającami i sarnami. Wprawdzie to nie wątek o owocowych drzewkach, ale może ktoś skorzysta z tego sposobu. Co do ucinania kwiatostanów, czy pędów jesienią - nie wolno tego robić, bo przycięte pędy nie zdrewnieją przed zimą, a rany nie są odporne na mróz i infekcję.

Danuta Młoźniak 17:54, 19 paź 2011

Bardzo pomysłowy sposób z tą rurą izolacyjną zarówno dla róż, jak i dla innych roślin.

Agata Chróścicka 16:00, 09 sty 2012

Mieszkam w Holandii, gdzie klimat jest nieco inny niz w Polsce, ale zazwyczaj w zimie także bywa mróz i śnieg. Tymczasem w tym roku temperatura nie spada poniżej 8 stopni i przyroda zwariowała. Masowo wychodzą z ziemi kwiaty cebulowe i niestety róże wypuszczają nowe pędy, a nawet ciągle kwitną. Kupiłam na jesieni 3 krzewy róż piennych i posadziłam. I własnie te róże puściły już pędy. Nie byłoby pewnie problemu, gdyby zima w tym roku w ogóle nie przyszła. Ale pewnie jednak w końcu przyjdzie, mróz nie będzie zapewne zbyt duży, ale jednak dla takich małych pędów i tak zabójczy. Czy okrycie stroiszem wystarczy? Co robić? Help!

madlen 18:31, 03 paź 2012

"Innym popularnym sposobem ochrony zimowej dla róż jest stosowanie styropianowych daszków". Czy mogłabym prosić o więcej informacji na ten temat i jakieś zdjęcia, jak to można wykonać ?

Danuta Młoźniak 19:18, 03 paź 2012

Wigwam po prostu. Ustawiamy go jak domek z kart - cztery prostokątne styropiany z dziurą w środku u góry, mocujemy, żeby się nie rozwiało. Ustawiamy pochyło, u dołu szerzej a u góry wąsko. Dla ćwiczeń ustaw sobie cztery książki na biurku.

Kindzia 11:06, 09 paź 2012

Kiedy opryskać Promanalem? Teraz, czy po opadnięciu liści?

Danuta Młoźniak 22:56, 09 paź 2012

Po opadnięciu liści.

Kindzia 08:11, 10 paź 2012

Dziękuję Danusiu:D

Marta Hawraj 10:58, 24 paź 2012

No właśnie zastanawiałam się kiedy ciąć, kopczykować i już wiem, dziękuję .

madlen 20:01, 18 lis 2012

Czy są może zdjęcia poglądowe do tego opisu ?( bo w wujku google nie umiem znależć )

"Innym popularnym sposobem ochrony zimowej dla róż jest stosowanie styropianowych daszków"

madlen 20:02, 18 lis 2012

Aha i do kiedy można zastosować ten zabieg

" Odporność róż na mróz wspomaga zastosowanie granulowanego siarczanu potasu (2/3 szklanki na krzew). Nawóz rozsypujemy wokół bryły korzeniowej i lekko mieszamy z glebą. Podlewając, jednocześnie rozpuszczamy."

Danuta Młoźniak 08:19, 19 lis 2012

Ten nawóz możemy zastosować jeszcze teraz, tuż przed nadejściem zimy, musisz go dobrze rozpuścić, aby przemieścił się wgłąb aż do korzeni.

Co do styropianowych daszków nie mam zdjęć do tego, ale opisałam je w komentarzu powyżej 3.10. Wadą styropianu jest jego lekkość, a więc trzeba go ograniczyć bambusowymi kijkami i obciążeniem.

an_tre 12:03, 25 paź 2014

Dzięki za przypomnienie :)

Kasya 15:04, 23 lis 2015

Jakoś przegapiłam artykuł i dopiero dzisiaj zajrzałam :)

niektore moje roze maja zielone liscie, ktore tak mocno sie trzymaja ze ciezko oberwac, a byly juz przymrozki -8 i bedą znowu dosc znaczne przez tydzien lub dluzej, dlatego zdecydowalam sie okopczykowac je lekko dzisiaj

Magdalena Błańska-Mecner 15:35, 23 lis 2015

Bardzo ciekawy artykuł, to moja pierwsza zima z różami. Zobaczymy jak mi pójdzie to okrywanie, kupiłam maty słomiane.

jazzy 17:29, 12 paź 2016

Czy kopczyki należy zrobić po pierwszych przymrozkach?

Danuta Młoźniak 17:37, 12 paź 2016

Nie, za wcześnie, gdy już się ustabilizuje temperatura prawie zero, ale zanim ziemia zmarznie. To listopad będzie zapewne. Kopczyki sypią teraz ogrodnicy, gdy sadzą róże z gołym korzeniem. U mnie róże jeszcze kwitną, więc gdzie tu myśleć o kopczykowaniu. Ja zresztą żadnej róży nie kopczykuję.

Beata Baścik 13:46, 11 lis 2016

Dopiero dzisiaj dowiedziałam się, że róże powinno się oczyścić z resztek zalegających na łodyżkach liści po pierwszych mrozach. Mam zaledwie kilka krzaczków i nie znam się na ich uprawie, ale przymierzam się do rabaty różanej w przyszłości, więc tego typu informacje są bardzo istotne. Moje dwie różyczki dalej kwitną. Nic z nimi nie robię. Okopczykuję tylko w tygodniu i będę obserwować. To ich druga zima w moim ogrodzie... Dziękuję za przypomnienie artykułu Pozdrawiam.

Ewelina Wojdak 14:29, 02 gru 2016

Dzień dobry, mieliśmy już w tym roku przymrozki, ale ziemia nie jest jeszcze zmrożona, przynajmniej w Wielkopolsce. Moje róże (pienne i wielokwiatowe) mają jeszcze liście i nawet pąki, ale chyba czas najwyższy zająć się ich okrywaniem. Czy w takiej sytuacji oberwać wszystkie liście i kwiaty? Pienne chciałabym zabezpieczyć cukierkiem, ponieważ nie zasadziłam pochyło, aby móc zakopać. Wielokwiatowym uspię prawdopodobnie kopczyki z ziemi i kory. Czy powinnam je również owijać np. włókniną?

Dziękuję za wszystkie wskazówki.

Danuta Młoźniak 14:40, 02 gru 2016

Witam, oberwać liście, kwiaty mogą zostać, bo będą wystawały, chyba że nie będą wystawały. Zwykłe róże okopczykować bez owijania włókniną.